Atiye dizisindeki sembollerinden Zühre’nin, 8 köşeli yıldızın ve daha fazlasının anlamı bu yazımda

Bu sefer farklı bir konu ve içerik ile karşınızdayım. Sosyal medya pazarlama veya dijital dönüşüm konularından bahsetmeyeceğim. Bu yazımda Atiye dizisindeki sembollerin anlamlarını Türk mitolojisine göre araştırdım ve kendi yorumladığım kadarını sizinle paylaşacağım.

Dikkat dikkat 🙂 Mecbur kalmadıkça spoiler vermemeye özen göstereceğim ama yazımın spoiler içerebileceğini göz önünde bulundurarak, okumanızı rica ediyorum.

Bu yazıyı yazmamın başlıca nedeni, Beyaz TV’de 29 dakika izlemeye dayanabildiğim Atiye dizisindeki semboller hakkında yapılan program. Konuklardan Erkan Trükten, Atiye dizisinde paganizm, şeytana tapınma, büyücülük, cadılık gibi öğelerin bulunduğunu büyük bir heyecanla anlatıyordu.

Erkan Trükten atiye dizisi semboller
Erkan Trükten gözüyle Atiye Dizisindeki Sembollerin Anlamları

Konuya ilgi duyanlarla kendi görüşlerimi paylaşmak ve Erkan Trükten’in düşüncelerine katılmadığım için bu yazıyı yazıyorum.

Erkan Trükten’in iddaları

29 dakika izlediğim kadarıyla programda Erkan bey’in bana verdiği izlenim, çok kötü içeriklere ve sembollere sahip olan bir dizi. Peki gerçek öyle mi? Önce iddiların geneline bir bakalım.

Bu noktada Erkan Trükten’in bazı iddaları:

  • 8 köşeli yıldız kullanılmıştır.
  • Satanizm’de Venüs çok önemli bir yere sahip.
  • Güneşe tapınma var.

Programdaki bazı altyazılar ise;

  • Dizide şeytana tapınma ayini
  • Atiye’deki şok pagan göndermeler
  • Atiye dizisindeki Tanrıça İştar göndermesi
  • Paganizm övgüsü diziye damga vurdu

 

Göbekli Tepe’nin önemi

Göbekli Tepe’nin tarihi yeniden yazdıracak türden bir buluş olduğu sürekli söylenmekte. Her ne kadar Atiye dizisinin Amerikan kurgusu ile çekilmiş olmasını eleştirsem de Göbekli Tepe’yi ve ülkemizi tanıtması açısında çok önemli buluyorum.

Göbekli Tepe’nin önemini anlamamız için tarihte bir yolculuğa çıkmamız gerekecek. Şöyle ki;

  • Sümerliler M.Ö 2.900-1.940 (1)
  • Sfenks M.Ö 575 (2)
  • Asurlular M.Ö 2.300-605 (1)
  • Stonehenge M.Ö 3.000 (3)
  • Çatalhöyük M.Ö 7.500-5.700(1)

yıllarında yapılar yapılmış ve insanlar yaşamışlar. Göbekli Tepe ise M.Ö 9.500’e tarihlenmekte. Tabii o da şimdilik 🙂

Göbekli Tepe’nin önemini ve onları yapanları anlayabilmek için, öncelikle o dönemde olan büyük bir olay var mıydı bu anlaşılmalı. Evet vardı. Neydi o? M.Ö önce 10.900 itibariyle kuzey yarım küreyi etkisi altına alan ve M.Ö 9.600-9.500’lere kadar süren bir buzul çağı.(1) O döneme Genç Dryas denmekte.

Son bulgular da bir kez daha buzul çağına neden olan olayın dünyaya çarpan bir kuyruklu yıldız olduğunu gösterdi. (4) Bunun çok önemli bir olay olduğunu ve o dönemde yaşayan insanların hayatlarını nasıl etkileyebileceğini tahmin edebiliriz.

Bu bakış açısıyla Göbekli Tepe’nin M.Ö 9.500’de yapıldığını ve Genç Dryas’ın 9.600-9.500’e kadar sürdüğünü lütfen göz önünde bulundurun.

Göbekli Tepe’yi ve sembollerini anlamak için önemli kazı yerlerinden çıkanlara da bakmak lazım. Tabii bu farkı görmek için Nevali Çori gibi Göbekli Tepe’ye yakın tarihli olanlara değil, onun dışındakilere bakmak gerekir diye düşünüyorum. Bu noktada Çatalhöyük iyi bir örnek olabilir.

Çatalhöyük kazılarında Doğuran Tanrıça ön planda olurken, Göbekli Tepe’de hayvanlar ön plandadır. (5) Hayvanların ön planda olma nedenlerini de ileri de açıklayacağım.

Kısacası Göbekli Tepe’nin inanç, astroloji, matematik, fizik, sanat gibi konulardaki önemini değinmememe karşın bunların hepsini barındırıyor. Bundan dolayıdır ki, tarihi yeniden yazdıracak bir yer olarak görülüyor.

Şahsen, Göbekli Tepe’nin Türklerin yaptığı bir yer olduğunu düşünüyorum. Bunun detaylarını burada açıklamayacağım, çünkü başlı başına bir yazı konusu ama damgalar ve şekiller beni böyle düşündürüyor. Beni belki de en çok etkileyen ise Göbekli Tepe ile Arkaim ve Truva’nın benzerlikleri ki “İskandinavya Mitolojisine göre İskandinavya’nın Türk ataları” yazısını okumanızı da tavsiye ederim.

1 ve 2- Arkaim Şehri 4- Demircihöyük (Eskişehir)

Yazımda kullanacağım Göbekli Tepe argümanını sizinle paylaştıktan sonra artık Atiye dizisindeki semboller hakkında programda konuşulanlara geçebilirim.

Göbekli Tepe ve Şamanlık ilişkisini merak ediyorsanız “Göbekli Tepe Şamanları ve Kozmik Semboller 1” yazıma da göz atmayı unutmayın.

Atiye dizisi ve paganizm

Programda, Atiye dizisinde paganizm işleniyormuş ve pagan semboller kullanılıyormuş denilmekte. Sembollere geçmeden “paganizm nedir?” ona bir bakalım.

Her şeyden önce din değildir. Bir inanç sistemidir. Etimoloij olarak Paganizm, Latince “paganus” sözcüğünden gelmekte olup, “köylü” veya “köye ait” anlamındadır. Pagan inancı her şeyden önce Doğa temellidir ve Doğa ile uyum içinde yaşamak, onunla bir bütün olmak ve onun içinde bir birey olabilmek üzerine kuruludur. (6)

Mevlana’nın da dediği gibi “yaratılanı severim yaratandan ötürü”…

Hristiyanlar, pagan sözcüğünü Ortaçağ boyunca çok tanrılı dinler, dinsizler ve Müslümanlar için kullandılar. Rönesans’tan sonra da Sok­rates, Platon, İstotles, Lao Tzu, Buda gibi yüzlerce büyük ismin düşüncelerini ifade etmek için kullanmışlardır. (6)

Sanırım yukarıdaki paragraf çok şeyi anlatıyor. Doğanın önemini dini boyutta da açıklamak mümkün ama derinlemesine girmek istemiyorum.

Atiye dizisindeki semboller

Atiye dizisindeki sembollerden birincisi Zühre

Pagan inançlar ve semboller günümüzde de kullanılmaya devam edilmektedir. Pagan inançlara dair günümüzde nelerin olduğunu belirtmeyeceğim. Peki ya sembol?

Jung’a göre sembol “gündelik yaşamımızda bilip tanıdığımız ama alışılagelen açık anlamına ek olarak özgün bağlantılar da sunan, bir terim, bir ad, hatta bir resimdir.”

Platon’a göre “Duyular âlemi baştan aşağı bir sembol, bir şekil ve istiareden başka bir şey değildir.”

Sembole şöyle bir değindikten sonra şimdi gelelim, Atiye dizindeki sembollerden en önemlisi ve hatta ana sembolü olan Zühre’ye!

Hemen hemen her kültürde mevcut olup farklı adlarla anılmaktadır. Bunlar;

  • Türklerde Zühre
  • Moğollarda Çolpan
  • Sümer’de İnanna
  • Akad’da İştar
  • Samilerde Astarte
  • Mısır’da İsis
  • Yunanlılarda Afrodit
  • Roma’da Venüs
  • Friglerde Kibele

Türk mitolojisinde bu sembol/damga  Zühre, Gök Göbeği, Erklik ve diğer isimler verilerek kullanmış. Türk mitolojisinde Kutup yıldızından sonra en fazla değer verilen yıldız olmuştur. (7)

Atiye dizisindeki sembollerden en önemli olan Zühre’ye daha detaylı değineceğim ama öncesinde Atiye ismine de bir bakalım.

Atiye ismi Arapça bir isim olup, 3 farklı anlamı bulunmaktadır. Bunlar;

  1. İhsan, lütuf, bağışlama
  2. Armağan (hediye)
  3. Gelecek, istikbal

Mitoloji açısından Zühre yıldızı

İnsanlar yaşamlarını yıldızlara bakarak şekillendirirmiş. Bu nokta Zühre yıldızının Türk mitolojisindeki yerine bir bakalım.

Türk erkeğinin ağzına pelesenk olmuş bir deyim vardır. O da “At, Avrat, Silah”. Türkler için atların ne kadar önemli olduğunu bu örnekten bile anlıyoruz. Böylesine önem verdiğimiz atları koruyanın Zühre yıldızı olduğuna o dönem inanılırmış. (13)

Yakut Türklerine göre Zühre, “Çok güzel bir kız imiş ve Ülker yıldızını severmiş. Bu iki sevgili, gökte ne zaman karşılaşırlarsa, kalplerinden büyük aşk ve sevgi fırtınaları kopar, bu suretle yeryüzü kar fırtınaları içinde kalırmış”. (7)

Bu doğru mu diye baktığımızda Yakut Türklerinin takvimine göre bu kavuşmanın altıncı aya denk geldiği ve bu aylar kuzeyde büyük fırtınalar olduğu görülürmüş.

Yine Türk mitolojisinde Zühre’nin diğer bir ismi Ayızıt’tır. Güzelliğin sembolüdür. İnsan yavrularını, kadınları, hayvanları ve hayvan yavrularını korur. Simgesi, Kuğu kuşlarıdır. (7)

Mitolojiden daha fazla örnek verebilirim. Ama ana fikri vermek açısından bu kadar yeterli. Sonuç olarak, Zühre yıldızı her anlamda Türkler için çok anlamlı bir yıldız. Sadece inanç boyutunda değil, aynı zamanda yaşam biçimimizi etkilemesi açısından da çok önemli.

Kur’an-ı Kerim’de Zühre yıldızı 

Müslümanlık açısından incelemek adına Kur’an-ı Kerim’de Zühre yıldızı ile ilgili bir bilgi var mı diye bakındım. 19 ayette yıldızlardan bahsedildiğini tespit ettim. (8) Fakat açık bir şekilde Zühre yıldızıyla ilgili bir şey bulamadım. Sadece Tarık Suresi’nde bahsedilenin Zühre yıldızı olduğunu tahmin ediyorum. Sureyi okudum. Bu yıldızla ilgili kötü bir şey yazmıyor. Hatta tersine insanlara “bir gün Allah’ın huzurunda hesap vereceği” hatırlatmasını pekiştiriyor. (9)

Kur’an-ı Kerim ile ilgili araştırmayı noktaladıktan sonra Müslümanlıkta Zühre ismi nerede karşımıza çıkıyor diye merak edip İslam Ansiklopedisi’ne baktım. Orada yazanın aynısını buraya kopyalıyorum; “Kureyş kabilesinin Hz. Peygamber’in annesinin mensup olduğu kolu.” (10)

Erkan bey, programın yaklaşık 5:30 dakikasında, Zühre ve Allah tarafından yere indirilen Harut ve Marut hikayesini anlatıyor. Sonuç olarak da Zühre’nin kötü olduğunu söylüyor. Bunun nereden geldiğini araştırdığımda karşıma hadisler çıktı. Bunun derinliğine de inebiliyoruz ama gerek görmüyorum. Çünkü konu Müslümanlıktan çıkıp, başka bir noktaya gidiyor.

Benim değerlendirmeye alacağım ise Allah’ın kitabı olan Kur’an-ı Kerim’dir. İnsanlar açısından kötü bir şey olsa Kur’an-ı Kerim’de yer alırdı diye düşünüyorum.

Bilim açısından Zühre yıldızı 

Mitoloji ve din penceresinden inceledikten sonra, bilimin bize ilettiği veriler ışığında Zühre yıldızına bir göz atalım.

Büyüklükleri, kütleleri, yoğunlukları ve bileşimleri birbirine çok benzeyen Zühre ve Dünya ikiz gezegenler olarak biliniyor. (12) Güneş’in bu kadar parlak olmadığı zamanlarda okyanusları dolduracak kadar suyun olduğu söyleniyor. (11)

Zühre yıldızı, diğer gezegenlerin aksine ters dönmekte. Bu ters dönmenin nedenini bilim adamları tam açıklayamıyor olsalar da mevcut tezler: biri Güneş’le olan kütle çekim ilişkisi. (11) Bir diğeri de kuyruklu yıldızın çarpması sonucu yönünün değiştiği. Her ne olursa olsun Zühre yıldızı saat yönünde dönen tek gezegen.

Zühre yıldızı, Güneş doğmadan önce veya battıktan sonra görülebilir. Bundan dolayı Akşam Yıldızı, Sabah Yıldızı veya Tan Yıldızı olarak da bahsedilir.

Kısacası Zühre yıldızı hakkında anlatacaklarım bitmez ama genel olarak bir fikir verdiğimi düşünüyorum. Şimdi gelelim sorumuza.

Programda bahsedildiği gibi “Zühre yıldızın Satanizm’de çok önemli bir yeri olabilir mi sizce?” Değerlendirmeyi size bırakıyorum.

Atiye dizisindeki sembollerden ikincisi Hayat Ağacı

Gelelim Atiye’deki sembolün anlamına 🙂 Atiye dizisinin sembolü hayat ağacıdır. Bu sembol diziye özel diye düşünüyorum. Ama maalesef Erkan Trükten bunu Kelt rahipleri olan Druidlere ait bir sembol olarak nitelendirmekte. Her ne kadar şekil olarak andırsa bile tam olarak aynısı değildir. Sadece benzerlik içermekte. Eğer benzetecek isek, Türk mitolojisindeki hayat ağacına benzetmeyi tercih ederim.

Atiye dizisindeki sembollerden kozmosun mührü

Detaylara geçmeden önce hayat ağacına bir bakalım. Ağaç, dünya mitolojisinde her zaman çok önemli bir yere sahiptir. Benim önceliğim Türk mitolojisi olduğu için onunla ilgili detayları sizinle paylaşacağım.

Hayat Ağacı Türk boylarında farklı isimlerle anılmıştır ki bunlar; Bay Akağaç, Bay Direk, Demir Ağaç, Bayterek, Bayağaç.

Hatta bir Türk boyu olan Kıpçakların bir ağaç aracılığıyla türediği rivayet edilir. (13) Türkler özellikle kayın ağacını kendilerine hayat ağacı olarak seçmişlerdir. (14)

Özellikle Altay şamanları gökten inen kutsal bir kayın ağacından sık sık bahsederler. Öyle ki insanların türediği zaman, Umay-Ana’mızla beraber iki kayın ağacı da indi. (14) Bu sembolün günümüz dünyasında en bilindik versiyonu Efes antik şehrindedir. Sembol Hadrian tapınağında Tyche Tanrıçası olarak karşımıza çıkmakta. Tabii bu sembol sadece Roma’da değil pek çok eski medeniyet tarafından kullanılmıştır.

Atiye dizisindeki sembollerden hayat ağacı

Hayat ağacının ne kadar önemli olduğunu belirttikten sonra sıra geldi, sembolün açılımına.  Hayat ağacı günümüzde dünyanın merkezini sembolize eder. Yeraltı, yeryüzü ve gökyüzünü dikey bir merkezde birleştirir.

Müslümanlıktan önce Türk inancına göre ağaçlar ve mezarlar her zaman beraber görülmektedir. Çünkü hayat ağacı ebedidir diğer hayatta da ölen kişiye hayat vereceğine inanılmıştır. (15) Hatırlarsanız, dizinin başında Atiye kendi cenazesine katılmıştır.

Türkler tanrıyı en çok ağaç ile sembolize etmişlerdir. Ağacı tanrıya ulaşmanın yolu olarak görmüşlerdir. Tabii ağaç kimi zaman Dünyanın ekseni olarak, kimi zaman hayat veren kutsal varlık, kimi zaman tanrı, bazen tanrı ile iletişimi sağlayan kutsal bitki vb. olarak karşımıza çıkmıştır. (15)

Bu konu çok derin ve çok fazla şey açıklamak gerekiyor. Son olarak ise, Türklerin yapmış olduğu halı motiflerini sizinle paylaşıp, birebir sembol anlatımı ile de bu başlığı bitireceğim.

Atiye dizisindeki sembollerden hayat ağacı ve halılar üzerindeki örnekleri
Atiye dizisindeki sembollerden hayat ağacı ve halılar üzerindeki örnekleri: 1&2-Azeri, 3-Kazak, 4-Başkurt Türkleri, 5-Dağıstan, 6-Anadolu (16)

Atiye dizisinin logosu 2 yuvarlak, 4 çizgi ve 1 kare içinde noktadan oluşmaktadır. Bunların karşılıklarını Türk damgalarından bulmak mümkün ki çok şaşıracaksınız.

Atiye dizisindeki sembollerden hayat ağacının damgasal olarak açıklaması (16)
Atiye dizisindeki sembollerden hayat ağacının damgasal olarak açıklaması (16)

 

Atiye dizisindeki sembollerden üçüncüsü 8 köşeli yıldız

Atiye dizindeki sembollerden sıra geldi üçüncüsü olan 8 köşeli yıldızın anlamına. Şimdiden söyleyeyim, 8 köşeli yıldızın anlamını öğrenince şaşıracaksınız.

Sembolleri anlamak için belli bir altyapıyı vermem gerekiyordu ve maalesef bu da yazının uzamasına neden oldu. Bu noktada yazının daha fazla uzamaması için 8 köşeli yıldızın direk ne olduğunu sizinle paylaşacağım.

Orta Asya Türkleri için gökyüzünün çok önemli olduğunu belirtmiştim. Bir anlamda, Zühre Ülker aşkında bahsettiğim üzere, gökyüzüne göre yaşamlarını biçimlendiriyorlardı. İşte bu noktada da 8 köşeli yıldız aslında Güneş’in sembolü. Bunu çok fazla kullanmışlardır ki, belki de en önemlisi bayraklarda yerini almış.

Atiye dizisindeki semboller Ay ve Güneş’in Türk bayraklarında kullanımı

Program’da Erkan bey ay ve yıldız sembolünün İştar’a, İnanna’ya ve Venüs’e adanmış bir sembol olduğunu ve hatta bunun IŞID’e gönderme olduğunu söylüyor. Gördüğünüz üzere ay ve yıldız yukarıdaki bayraklarda da mevcut. Yani Azeri kardeşlerimiz için ne diyeceğiz! Neyse en azından biz biliyoruz ki, sekiz köşeli yıldız güneşi temsil ediyor.

Son bir bilgi Güneş’in sembolü sadece 8 köşeli yıldız değil. Daha farklı sembollerde mevcut. Hele bir tanesi var ki 🙂

Sonuç

Hem en önemli sembolleri açıklamak istedim hem de Erkan bey’in bahsettiklerini kendimce yorumladım. Çünkü konular derinlik istiyor ve o derinliğe inmediğinizde de havada kalıyor. Erkan bey’in ana mesajı ve benim düşüncelerimi sizinle paylaştım. Artık yorum sizin.

Yazımızı bir metafor ile bitirmek istiyorum. Işığa arkanızı dönerseniz gördüğünüz sadece kendi gölgeniz olur…

Kaynakça:

  1. Andrew Collins – Göbekli Tepe ve Tanrıların Doğuşu
  2. https://www.britannica.com/topic/Great-Sphinx
  3. https://www.britannica.com/topic/Stonehenge
  4. https://newatlas.com/ancient-temple-turkey-comet-ice-age/49209/
  5. Klaus Schmidt- Göbekli Tepe
  6. Erhan Altunay – Paganizm 1
  7. Emre Sarı – Türk Mitolojisi
  8. https://kuranfihristi.net/ayetleri/y%C4%B1ld%C4%B1z
  9. https://islamansiklopedisi.org.tr/tarik-suresi
  10. https://islamansiklopedisi.org.tr/zuhre-beni-zuhre
  11. https://www.gazeteduvar.com.tr/bilim/2019/10/04/neden-venuse-geri-donmeliyiz/
  12. http://www.bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/venus-neden-dunyanin-tersi-yonde-donuyor
  13. Yaşar Çoruhlu, Türk Mitolojisinin Anahtarı
  14. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi 1
  15. Özgür Gönen, Türklerde Ağaca Yüklenen Anlamlar, Hayat Ağacı ve Bunların Sanata Yansımaları
  16. Araz Qurbanov, Damğalar, remzler…